Gonzalo Azumendi getxotarrak unibertsoaren inguruan duen begirada berezia jaso du 150 argazkitan. Berak aukeratu ditu irudiak, besteen filtrorik eta agindurik gabe. Eta, argazkilariaren esanetan, «liburu positiboa» ondu du, «distiratsua», «energia uholde» baten antzekoa. Hitzik gabekoa. Amets egiteko eta hegan egiteko bidaia bizia.

Erreportaje honetan liburuko zenbait irudi bildu ditugu, askotariko interpretaziotara irekita daudenak baina egilearen oroitzapenak, pasadizoak eta inpresioak jasotzen dituztenak. Helburua irudimenarekin munduari bira xelebrea ematea izan da, betiere Azumendiren unibertsoa baliatuz. Argazkilariak berak editatutako argazki liburua 50 euroan dago salgai.

Argazkilariak berak editatutako argazki liburua 50 eurotan dago salgai.

Kuusamon, Juha Olavi elur-orein zaintzaileak Margaretaren buruari eusten dio, ezohikoarekin egunero bizi denaren naturaltasunez. Begi lasai horietan izaki mitologiko baten zantzuak suma daitezke. Nekazariaren irribarrean, berriz, ziurtasuna islatzen da, lotura batzuk lurralde hauetan soilik existitzen diren jakitun, erreala eta fantastikoa esfortzurik gabe elkarrekin bizi diren lurrotan. 

Oaxacan, harrotasun garbi, ia inozo batez, posatzen dute mutilek: galako arropa apal baina ospakizun-grin bete-betearekin. Katedralaren aurrean, munduak, azkenean, diren bezala begiratuko balitu bezala agertzen dira: irmo, argitsu, beren egian garaiezin.

Arrain batek hondar gainean hegan egiten duela dirudi, izozki-saltzaileak bere gurditxoa uretan arrastaka daraman bitartean. Bahiako Linha Berdeko eszena honetan, inor ez dago bere ingurune naturalean. Kanta zahar hartan bezala, non erbiak itsasoan eta sardinak mendian ibiltzen diren. Bien bitartean, paisaiak irribarre egiten du. 

Dotore, txukun-txukun, iritsi dira haurrak lehen jaunartzea egitera, hori bai, bordatutako maskarak ahoan. Izan ere, 2021ean, inozentziak berak ere estali behar izan zuen aurpegia. Atzean, amak begira. Ziurgabetasunaren erdian egonda ere, haurrek ospatzen ikasi zuten. Azken batean, mundua dardarka egon arren, errituak aurrera jarraitzen duela ikasi zuten San Vicente de la Sonsierran.

Emakumeak bere misterio propioa arnasten du. Keak, aldi berean, ezkutatu eta agerian uzten du, gorputz beraren barruan beste norbait izatea amestuko balu bezala. Hiriak inguratu egiten du, eta, bera, arnasten duen ameskeria bilakatzen da. (Filadelfia) 

Gizakia, udako pisuaren azpian urtuta. Plastikozko ametsek bezala irentsi dute flotagailuek. Itsasertzean, itsasoa begira dago, isilik. Gehiegikeria oro da desagertzeko modu bat. (Koh Samui) 

Argi eta artifizioen artean, traje urdindun neskak amets modernoa irudikatzen du: errealitatea pertsonaia bilakatzea. Beste bat izatea norbere burua ulertzeko, jolas egin existitzeko. Begiradan, historia propio baten barruan bizitzeko desira unibertsala islatzen da. Ziurtasun batek gidatzen du argazkiko neska: hobe hil xume ibili baino! (Tokio) 

Batzuetan eskua zerurantz altxatzen dugu, bilatzen duguna sare batean ez dela kabitzen jakin arren. Hala ere, tematu egiten gara. Goian hegan egiten duenaren atzetik gabiltza, inoiz harrapatzen uzten ez denaren atzetik. Eta, une batez, badirudi mundua prest dagoela keinu absurdo horri obeditzeko. Agian hor dago zentzua; hau da, soilik amesten dugun bitartean existitzen dena lortzen saiatzean. (Aland islands) 

Shirakawagon, denbora gelditu egiten da etxea babesten jarraitzen duten hiru aurpegien aurrean. Azpian, sei eskaintza, herentzia ikusezin hori zaintzen... Maitasuna, absentzia eta ez ahazteko promesa. 

Gaua poliki-poliki erretiratuz doa eta Cervino harri bihurtutako koloso bat balitz bezala altxatzen da, egunaren aurreko lanbro urdinean nabarmenduta. Gailurrean, ilargiak istant bat gehiago irauten du, boteretsu, erori nahi ez duen argi-estandarte baten antzera. Badirudi denak eusten diola arnasari: mendiak, zeruak, oraindik jaio ez den argiak...

Adats gorrimina Portonovoko zeruaren kontra mugitzen du, sugar zelta baten antzera. Atlantikoko oroimen zaharra pizten duen distira. Haizeak oraindik suzko eta itsasoko istorioak gordetzen dituen tokian.

Kanal eta isla artean, bi galtzerdi laranja klixe zaharraren aurka matxinatu dira: helburua ez da elkarren osagarri bilakatzea, elkarrekin gondola paseo batez gozatzea besterik ez. Veneziak, jostari, maitasuna pop klabean nola berrasmatzen den behatzen du.

Batzuetan, erantzuten ez duenari presentzia itzultzen saiatzen da argia. Berreraikitako lasaitasun horren aurrean, nork bere buruari galdetzen dio non bizi den bizitza: gorputzean, oroimenean edo etengabeko begiradan. Agian joan zena argitzen jarraitzea da gakoa, inoiz benetan joan ez dadin. (Azkonar albinoa. Baionako Ansot lautadako Historia Naturalaren Museoa.) 

Haitiko langileak egunaren amaiera ospatzen garaipen partekatu bat balitz bezala: besoak airean, barreak eta elkarrekiko aitortza kamerak aurkitzen dituenean. Argazkilaritzak betiko gordetzen duen alaitasun distira horretan itxiko da eguna. 

Furgonetak eszenatoki baten antzera egiten du distira, eta, neska, gidoirik gabeko protagonista, berea bakarrik den zerbaitekin amesten ari dela dirudi. Bere begirada galdu egiten da gauari begira, erreskate gertagaitz baten bila egongo balitz bezala. Love Milk: maitasuna marka bihurtuta. Bere sekretuan harrapatuta, fantasiak erreklama dezala espero du. (Bangkok) 

Denek bilatzen dutena saltzen du Kabukichōk; agian, norberaren azalean etenaldi bat. Mozorro bakoitzak ihesaldi labur bat agintzen du, ‘ni’ propioaren bertsio alternatibo bat. Funtsean, inork ez du ileorderik erosten, berriro hasteko ilusioa erosten du. 

Bi nerabe Liencresko dunetan aurrera doaz, keinu berarekin: mugikorra eskuetan, maskara urdina, bikini beltza, covidak etendako uda hartan. Inguruan paisaiak taupaka dihardu, eta, bi nerabeak, berriz, jabetu ere egin gabe, paraleloan oinez doaz, une batez mundu errealetik aldentzen dituen distrakzio argitsu bat partekatzen duten islak balira bezala. 

Baliko suzko errepidean, emakume bat ausardiaz gidatzen, bizkarrean zer daraman jakitun. Atzean, neskatoek barre egiten dute, haizea etorkizun irekia balitz bezala. Elkarrekin aurrera doaz karabana garaiezin txiki baten antzera, askatasuna mugituz gozatzen.

Hondotik erauzitako taupada heze bat bezala iristen da azalera olagarroa. Bere gorputza oraindik isiltasuna isurtzen ari da tantaka, itsasoak askatu nahi ez balu bezala. Bada zerbait aztoragarria ozeanoak berea den zerbait azalpenik gabe ematen duen ekintza horretan.

Apaiz baten eskulturak Jesus haurtxoa eusten du Salvador da Bahiako eliza batean. Kontrasteak ez du zauritzen, pentsatzera gonbidatzen du, Machin gogoratzera: «Baina inoiz ez zinen gogoratu aingeru beltz bat pintatzeaz». Istorioa goitik behera aldatzen da hemen. Urrezko ilunpe horretan, fedea nahasketa, samurtasun eta aniztasunaren edertasunaren keinu bihurtzen da.

Haizeari desafio egiten dion eguzkitako bat hondarrean finkatu nahian dabiltza bost kitesurflari, kometek Valdevaquerosko zerua tenkatzen duten bitartean. Hondartza koreografia heroiko bihurtzen da, jolasaren eta omenaldiaren arteko une, begiratzen duenaren irudimenari irekita dagoena. 

Haragiaren eta espirituaren artean, fraideak azalean grabatuta darama bere kredoa. Ez du fedea predikatzen, arnastu egiten du. Tinta agerikoaren eta betierekoaren arteko muga bilakatu da. (Chiang Mai, Thailandia) 

Alpeetako sekretu zahar bat gordeko balute bezala altxatzen dira prismatikoak. Inork ez daki zer begiratzen duten. Paisaiak bakarrik du erantzuna. Iraila da, eta Austriako Hohe Tauern Parke Nazionalean marrualdia hasi berri da. Basoa esnatu eta antzinako deia berriro entzuten da.   

Argi zenitala urrezko hari baten antzera erortzen da Edfuren tenpluan, harriz zizelkaturiko jainkoek lo egiten duten hormetatik urrezko distirak erauziz. Zaindaria geldirik dago, arnasa hartzen dutela dirudien itzalen artean harrapatuta. Hieroglifiko bakoitzak iraganaren enigma bat gordetzen du, eta korridore osoak dar-dar egiten du mehatxurik egiten ez duen iluntasunean. Denbora, hemen, ez dela inoiz joan, hori besterik ez du gogoratzen.

Merkatuko eguzkipean, bere samurtasun ispilutxoa eskuetan hartu eta aurrera egiten du eguneroko erregina balitz bezala. Argiak koroatuta, asfaltoa eszenatoki bihurtzen da, eta, une batez, badirudi hiria bere erretratuaren aurrean makurtzen dela. Komedia eta egia apur bat dago Tel Aviveko auzo bateko errutinari desafio egiten dion irribarre horretan. 

Mareen printze bat bezala azaleratzen da Alexis, El Salvadorren. Argiak aurpegia ukitzen dio, eta bere begirada irmoan indar sakon bat sumatzen da, ozeanoaren hondotik bertatik sortutakoa dirudiena. Unea lanbro eta erritu bihurtzen da, eta itsasoak bere sekretua erakusten du: Triton, Poseidon eta Anfitriterengandik sortua. 

Iguazu orroka ari da muga bizi bat bezala: etenik gabe erortzen den ura, argiak piztutako lurruna, oihana zeharkatu eta apurtzen duen taupada. Gainezka egiten duen energia-muga honetan, munduak ezin txikiago dirudi, eta, bidaiak, saihetsezina. 

Silvio Rodriguezen ‘Causas y Azares’ diskoko argazkiak egin nituen 1986an eta ‘El unicornio azul’ abestiaren melodia nire oroimenean geratu zen bueltaka. Hogeita hamalau urte geroago, Pacaya sumendian, kantu hura bat-batean itzuli zen nire gogora zaldi honen aurrean nengoela. Irudi batzuek amets ahaztu batetik datozela dirudite, nor izan zinen eta nor izaten jarraitzen duzun gogorarazteko. (Guatemala

Milaka urratsen artean, emakume gorputz bat altxatzen da bertigoaren gainetik. Bat-batean Shibuya eszenatoki bihurtzen da, eta, bera, eten argitsu. Mugimendua desafiatzen duen patxada, jendetza zeharkatzen duen begirada. Bi erritmoren artean, kaosa eta kontenplazioa, bere lasaitasunak munduaren pultsua geldiarazten du une batez. 

Minotauro bat labirintotik irten nahian bezala agertu da behia lanbro artetik. Behiaren marruak basoaren estalkia hausten du, izen galdu bati deika ariko balitz bezala. Ez da arrangura keinu bat. Isiltasunari botatako erronka da, patua aldarrikatzen duena. (Urbasa mendilerroa)